Habous, Casablanca: Marokko's rustige nieuwe medina

Het eerste wat je opvalt in Habous is geen monument maar een ritme: het tikken van een koperslager onder stenen bogen, een theeglas dat op een terras wordt neergezet, de oproep tot gebed die door een netwerk van straatjes slingert die letterlijk op een tekentafel zijn ontworpen. Place de la Mosquée opent zich als een pauze in de wijk, met een fontein in het midden en de tweelingminaretten van de Mohammedi- en Moulay Youssef-moskeeën die de randen van het plein op hun plaats houden. Het is een medina, ja, maar een met hoeken die je kunt vertrouwen en een kaart die zich gedraagt. Casablanca, zo vaak gereduceerd tot een ruzie over zaken en snelheid, onthult hier iets zachters: een wijk die gebouwd is om er oud uit te zien en efficiënt te werken, en die op de een of andere manier eindigde met een eigen soort gratie.

Waar Habous bekend om staat

Habous is de nouvelle médina van Casablanca, de nieuwe medina die de Fransen in de jaren 1920 planden toen de stad de krappe oude medina bij de haven ontgroeide. De naam komt van de habous, de religieuze stichtingen die het land aan het Ministerie van Islamitische Zaken gaven, en de hele wijk draagt nog steeds die administratieve oorsprong in zich. Albert Laprade tekende het eerste raster voordat hij naar Rabat vertrok; Auguste Cadet en Edmond Brion voerden het uit tussen 1917 en 1926, en legden een Marokkaans ogende wijk op een Europees plan. Dat is de truc, en de reden dat de plek zo eigen aanvoelt: arcadestraatjes, binnenplaatsen, een moskeeplein, rechte hoeken verzacht door hoefijzerbogen, gestuukte reliëfs en zellige. Het was ontworpen om leesbaar te zijn, en een eeuw later is het dat nog steeds.

De oude medina bij de haven is een wirwar; Habous is een gesprek. Je loopt onder stenen bogen door, langs nette kissaria's en gesloten winkels, en de wijk biedt zichzelf aan in behapbare stukjes: een boekverkoper die pagina's omslaat, een messing dienblad dat licht vangt, een gebaksdoosje vastgebonden met touw. Het is druk zonder hectisch te zijn, traditioneel zonder een doolhof te zijn, en dat maakt het ongewoon gastvrij voor nieuwkomers. De kooplieden verwachten nog steeds dat je afdingt, maar ze achtervolgen je niet de straat op om het te doen. Dat klinkt misschien als een kleine gunst; hier is het het hele punt.

De andere troeven van de wijk zijn onlosmakelijk verbonden met het ontwerp. Het staat bekend om winkelen, vooral ambachten en souvenirs; om gebak, vooral de naam Bennis, die landelijk beroemd is; en om architectuur, de neo-Moorse taal uit de jaren 1920 van groene pannendaken, gestuukte reliëfs en hoefijzerbogen. Door alles heen zijn de civiele en religieuze pronkstukken verweven die de planners als ankerpunten plaatsten: twee moskeeën, het gerechtsgebouw Mahkama du Pacha, en, iets verderop, de poorten van het Koninklijk Paleis. Habous is niet de plek om te komen voor improvisatie. Het is de plek om te komen voor een medina die is geordend, en dan bewoond.

Waar te eten en drinken

Het beroemdste adres in de wijk is Pâtisserie Bennis Habous, een familiebanketbakkerij die sinds 1930 vanuit dezelfde betegelde winkel werkt. De naam alleen al trekt mensen aan, maar de gebakjes houden ze daar: cornes de gazelle, die halvemaanvormige koekjes van amandelpasta geparfumeerd met oranjebloesemwater; ghriyba bahla, kruimelige griesmeel-amandel fondantkoekjes; fekkas, briouates en chebakia. Alles wordt nog op de oude manier gemaakt, en de rij maakt deel uit van het ritueel. Koop per kilo, vraag een gemengde doos, en je vertrekt met het beste eetbare souvenir van Casablanca.

Als Bennis het zoete zwaartepunt is, geeft MaQam het plein zijn zitwaardigheid. Op Place de la Mosquée 9 beslaat het een gerestaureerde riad met zellige, een binnenplaatsfontein, cederhouten plafonds en een dakterras genaamd Le Stah. Het menu blijft in het register dat de buurt belooft: rundvlees-pruimentajine, zeven-groentencouscous, kip-pastilla en harira, met muntthee, takhlita en gekruide koffie in theesalon 's middags. Hoofdgerechten kosten ongeveer 90–170 dirham, wat het een van die plekken maakt waar je kunt stoppen voor de lunch en lang kunt blijven hangen om het licht op het plein te zien veranderen.

Voor een koffieritueel heeft Café Imperial de arcades bij de ingang van de markt sinds 1956 in handen. Het is toeristisch, ja, maar ook echt plezierig, met een terras dat uitkijkt op de fonteinen en de Mohammedi-moskee. Het werkt goed als ontbijtstop voordat je de straatjes induikt, of als de plek om met muntthee en een gebakje te zitten als je winkelmand al vol is. Café de la Place doet hetzelfde vanaf het plein zelf, minder ceremonieel en directer, een plek voor thee en mensen kijken terwijl de markt zijn gang gaat.

Dit is een wijk voor overdag, en het gedraagt zich ook zo. Denk aan ontbijt, lunch, thee en zoetigheden in plaats van diner en drankjes. Habous is in wezen droog en gaat vroeg dicht, wat betekent dat de genoegens hier huiselijk zijn: het gerinkel van glazen, de geur van suiker en munt, de pauze voordat je weer de zon in stapt.

Dingen om te doen / wat te zien

Het pronkstuk is de Mahkama du Pacha aan de Rue Moulay Ismail, een weelderig Hispano-Moors gerechtsgebouw en voormalige residentie van de Pasja. De gevel geeft de wijk zijn visuele grammatica: arcades, hoefijzerbogen, cederhout, beschilderd stucwerk en zellige, allemaal gerangschikt met het vertrouwen van een gebouw dat weet dat het bekeken wordt. Toegang tot het interieur is beperkt en nooit gegarandeerd omdat het nog steeds als overheidsgebouw functioneert, dus de meeste bezoekers genieten van de buitenkant. Als je toch een glimp opvangt, is dat meestal omdat een lokale gids of taxichauffeur met de bewakers heeft onderhandeld. Zelfs vanaf de straat is het een van die Casablanca-gebouwen die de hele wijk in hun kader lijken te vatten.

Op Place de la Mosquée flankeren de twee moskeeën het plein en geven het zijn rustige, civiele hartslag. De Mohammedi-moskee, begonnen in 1934 met het leggen van de eerste steen door Sultan Mohammed V, heeft een minaret gemodelleerd naar de Koutoubia van Marrakech. De oudere Moulay Youssef-moskee uit 1923 werd ook ontworpen door Cadet en Brion in dezelfde Almohaden-revivalstijl. Niet-moslims kunnen geen van beide betreden, maar beide zijn mooi vanaf het plein, en de manier waarop ze tegenover elkaar staan over de open ruimte geeft de wijk zijn architectonische balans.

Verstopt in een zijstraat achter de Moulay Youssef-moskee ligt Dar Al Ala, een klein museum voor Arabisch-Andalusische muziek in een gerestaureerd herenhuis. Het is een rustigere stop dan het plein, en misschien is dat de reden dat het in je gedachten blijft hangen: antieke luiten, rabab en percussie-instrumenten, oude manuscripten, een bibliotheek en af en toe avondconcerten die een ander Casablanca suggereren, een dat wordt gemeten in toonladders en herinnering in plaats van verkeer.

Een korte wandeling naar het oosten brengt je bij de ceremoniële poorten van het Koninklijk Paleis van Casablanca, een van de residenties van de koning. Gebouwd in de jaren 1920 door de gebroeders Pertuzio met tuinen van Forestier, is het een bezoek aan de buitenkant alleen, maar de met de hand bewerkte bronzen deuren en de esplanade zijn de omweg waard. Het paleis opent zich niet voor je; het zit er gewoon, formeel en ondoordringbaar, terwijl de wijk eromheen doorgaat met het verkopen van slippers en zoetigheid.

En dan is er het beste wat je in Habous kunt doen, wat ook het minst fotogeniek is in reisfolderstijl: wandelen. Wandel door de arcadestraatjes en kijk naar de koperslagers, kalligrafen, pottenbakkers en pantoffelmakers aan het werk. Luister naar het omslaan van pagina's in een boekwinkel onder de bogen. Laat de wijk zich aan je openbaren in het tempo van een voetganger, niet van een auto. Dit is waar Habous meer wordt dan een ontworpen wijk; het wordt een werkende wijk.

Winkelen en markten

Winkelen is de reden dat de meeste mensen komen, en Habous doet het beter dan waar dan ook in Casablanca voor een eerste bezoeker. Rue Ibn Khaldoun is de belangrijkste winkelstraat, vol met slippers, djellaba's en kaftans, sieraden, riemen en tassen. De straat heeft de geruststellende dichtheid van een plek waar mensen daadwerkelijk dingen kopen, niet alleen bekijken. Je kunt van leer naar textiel naar messing dwalen zonder het gevoel voor de wijk te verliezen, omdat elke cluster zijn eigen handel en zijn eigen tempo heeft.

Verspreid vanaf het plein wordt de economie van de buurt specifieker. Er zijn leerwerkplaatsen, pottenbakkers en messingverkopers, kraampjes met specerijen en arganolie, en een beroemd stuk arcadeboekverkopers. Habous is een echt centrum van de Arabische boekhandel in Marokko, met kraampjes vol Arabische literatuur, islamitische teksten, oude manuscripten en Franse koloniale prenten. Het is een plek waar winkelen evenveel om kijken als om kopen gaat, hoewel dat niet betekent dat je met lege handen moet vertrekken.

De Grote Olijfmarkt van Habous, Souk Zitoun, is een van de mooiste kleine omwegen in de wijk: een binnenplaats met een dozijn kraampjes aan de Rue Souk Jdid, beladen met groene en zwarte olijven, ingelegde citroenen, geweekte groenten en regionale honing. Het is opvallend fotogeniek en goedkoop, en het voelt als een zak van de stad waar kleur is gerangschikt door eetlust.

Wat moet je kopen? Slippers, allereerst, dan een tajine of keramisch gerecht, messing- of koperwerk, specerijen, arganolie en cosmetica, en een doos Bennis-gebak als je nog enige discipline hebt. Prijzen zijn niet vast, dus dring beleefd af en begin laag, maar onthoud dat de kooplieden hier aanzienlijk minder opdringerig zijn dan in de oude medina. Dat is belangrijk. Rondkijken moet voelen als rondkijken. Breng contant geld in dirhams mee, want veel kraampjes accepteren geen kaarten. De meeste winkels gaan rond 9 uur open en sluiten rond 19 uur, en vrijdag kun je beter vermijden als je de volle drukte wilt, omdat velen sluiten voor het middaggebed en de wijk is dan op zijn stilst.

Waar te verblijven in Habous

Eerlijk antwoord: je slaapt hier niet. Habous is een wijk voor winkelen, handwerk en religie, zonder noemenswaardige cluster van toeristenhotels, en het wordt stil en gesloten tegen de vroege avond. Het is gebouwd als een handelsmedina, niet als een hotelwijk, en dat is nog steeds hoe het aanvoelt. Kom voor een halve dag, blijf voor ontbijt en een lange lunch, en keer dan terug naar een goede kamer elders in de stad.

Voor het centrum van Casablanca en de beste vervoersverbindingen is de verstandige basis het Centre Ville bij Place Mohammed V of Casa-Port. Als je groenere straten, beter dineren en boetiekhotels wilt, zijn Gauthier en Maârif de betrouwbare moderne keuzes. Als de zee je aanspreekt, ga dan naar Ain Diab / La Corniche. Al deze plekken liggen op korte taxirit of tramrit afstand.

Rondkomen

Habous is klein en gemaakt om te lopen. Dat is geen slogan; het is hoe de wijk werkt. Het hele punt is om door de gewelfde steegjes te dwalen, van plein naar winkels naar olijvenmarkt naar museum, met de poorten van het Koninklijk Paleis op een korte wandeling naar het oosten. Je hebt geen auto nodig als je eenmaal binnen bent, en je zult meer genieten van de plek als je de kaart in je zak laat en de schaduw volgt.

Hier komen is nu eenvoudiger nu de tram het bereikt. De T3-tramlijn, geopend in september 2024 en rijdend tussen Casa-Port en Hay Al Wahda, stopt bij Habous, waardoor je direct bij de wijk uitstapt. Als alternatief stopt de T2-lijn bij Derb Sultan, ongeveer 10 minuten lopen verder. Een petit taxi van het Centre Ville of Gauthier is goedkoop en snel — reken op 15–25 dirham vanaf het centrum — en de chauffeurs kennen allemaal les Habous.

Voor het vliegveld: Mohammed V International ligt ongeveer 25–30 kilometer ten zuidoosten van de stad, ongeveer 40–45 minuten rijden. De luchthaventrein rijdt naar Casa-Port en Casa-Voyageurs, vanwaar de tram of een taxi de reis voltooit. Omdat Habous tegen de vroege avond stilvalt, plan je bezoek voor de ochtend of vroege middag, en reken niet op taxi's of open cafés laat op de dag.

Tegen de tijd dat het licht begint te vervlakken, begint de wijk zich alweer in zichzelf terug te trekken. Rolluiken gaan naar beneden. Het plein loopt leeg. De oproep tot gebed hangt een moment tegen de bogen, en dan lijkt zelfs dat zachter te worden. Habous is ontworpen om praktisch te zijn, maar wat nu overleeft is iets interessanters: een medina met orde in haar botten, een plek waar Casablanca lang genoeg vertraagt om er goed naar te kijken.